DÍA DAS LETRAS GALEGAS

XOSÉ FILGUEIRA VALVERDE
 (1906-1996)

A.   VIDA

 1906 – 1935: MOCIDADE, FORMACIÓN E GALEGUISMO POLÍTICO

• Nace en Pontevedra, o 28 de outubro de 1906, nunha casa situada na praza do Peirao. Fillo de José María Filgueira Martínez e María Araceli Valverde Yaquero.
• Comeza o bacharelato no Instituto Xeral e Técnico de Pontevedra.
• Estuda simultaneamente as carreiras de Filosofía e Letras e Dereito na Universidade de Santiago de Compostela.
• Participa no proceso fundacional do Seminario de Estudos Galegos onde pon en marcha a Catalogación Arqueolóxica e Artística de Galicia.
• É nomeado correspondente da Real Academia Galega e secretario do Padroado fundacional do Museo de Pontevedra.
• Inicia a súa actividade política en Labor Galeguista e, na Asemblea Constituínte de Partido Galeguista, é nomeado secretario técnico desta formación.
• Rompe co Partido Galeguista e incorpórase a Dereita Galeguista.
• Imparte na Universidade de Santiago o primeiro curso de Literatura Galega.
• Gaña por oposición a Cátedra de Lingua e Literatura Española do Instituto “Balmes” de Barcelona. Máis tarde trasládase a Melilla e acaba impartindo docencia en Lugo.

 1936 – 1975: MADUREZ E COLABORACIÓN CO FRANQUISMO

• Casa en Lugo con María Teresa Iglesias de Oscáriz. Este matrimonio vai ter cinco fillos: Araceli, Fernando, María Teresa, María del Pilar e Angelines.
• Trasládase ao Instituto de Pontevedra.
• Noméano membro numerario da Real Academia Galega.
• Intervén na creación do Instituto Padre Sarmiento de Estudios Gallegos.
• Elíxeno  correspondente da Real Academia Española e, máis tarde, director do Museo de Pontevedra
• É alcalde de Pontevedra entre os anos 1959 e 1968.
• Participa en Burgos nos actos conmemorativos do XXV aniversario da exaltación de Francisco Franco á Xefatura do Estado.
• Intervén nas Cortes nas discusións sobre a lei de compilación do Dereito Civil Foral de Galicia.
• É elixido procurador en Cortes polo terzo de representación familiar.
• Participa no proceso de creación, no seo da Universidade de Santiago, do Instituto da Lingua Galega.
• Imparte cursos  e dá conferencias sobre literatura galega.
• Recibe varias condecoracións: “Cruz de Alfonso X el Sabio” ao mérito docente, Cruz de Honor de San Raimundo de Peñafort e o “Pedrón de Ouro”.

  1976 – 1996: XUBILACIÓN E RÉXIME DEMOCRÁTICO

• Xubílase como catedrático de instituto.
• Participa na fundación do Museo do Pobo Galego.
• É nomeado Conselleiro, adxunto á Presidencia da Xunta de Galicia para a Cultura, no primeiro goberno autonómico galego, presidido por Xerardo Fernández Albor.
• Elabórase a Lei do Consello da Cultura Galega, do que chegará a ser presidente anos máis tarde.
• Participa na creación de varias fundacións: Alfredo Brañas, Filgueira Valverde, Castelao e Alexandre Bóveda.
• Recibe o premio “Trasalba” e é nomeado “Doutor Honoris Causa” polas universidades de Santiago e Vigo.
• Falece o 13 de setembro do ano 1996.

B.   OBRA EN GALEGO

Narrativa

-      Os nenos (1925), ilustrado por L. Pintos e cuberta e contracuberta de Castelao.

-      O vigairo: ensaio simbólico, orixinal e inédito (1927), con portada de Camilo Díaz.

-      Quintana viva (1971).

Poesía

-      6 canciones de mar “in modo antico” (1941).

Literatura infantil e xuvenil

-      Agromar. Farsa pra rapaces (1936), asinada co pseudónimo J. Acuña.

Articulista

-      Adral. Nesta serie, editada entre 1979 e 1996, recóllense todas as colaboracións publicadas en distintos medios ao longo da súa vida.

Ensaio

-      O baldaquino en Galicia denantes do arte barroco, con Xosé Ramón Fernández-Oxea (1930).

-      Lago González. Arcebispo galego (1934).

-      Da épica na Galicia medieval, discurso de ingreso na RAG (1941).

-      A poesía medieval galego-portuguesa fóra dos seus lindeiros (1980)

-      Historias de Compostela (1982).

-      O arquivo do Museo de Pontevedra e unha guía sucinta (1988).

-      Santiago de Compostela, con fotos de Manuel G. Vicente (1989).

-      Estudios sobre lírica medieval: traballos dispersos (1925-1987), 1992.

-      Arredor do libro: artigos de bibliografía (1996)

Dicionarios

-      Vocabulario popular galego-castelán (1926).

Edicións

-      Cancioneiriño novo de Compostela (1969), Pombal, Edicións Castrelos, Vigo.

-      Afonso X e Galicia e unha escolma de cántigas (1980), Real Academia Galega.

-      Armando Cotarelo Valledor (1879-1950), 1984, Real Academia Galega.

-      Enrique Campo (1989), Deputación de Pontevedra.

-      Álvaro Cunqueiro (1991), Publicacións da Real Academia Galega.

-      Antoloxía do conto galego de medo (1996), Galaxia.